Căn hộ nhỏ: chia khu mà không xây thêm tường
Trong một căn hộ nhỏ, việc xây thêm tường thường là lựa chọn tệ: mất diện tích, chặn sáng, chặn gió, tốn tiền, và nhiều toà nhà không cho phép. Nhưng cảm giác "mọi thứ chồng lên nhau" thì có thật và cần chữa.
Điều cần không phải là thêm tường, mà là thêm ranh giới — thứ báo cho não biết mình đang ở khu nào. Ranh giới làm được bằng nhiều cách rẻ hơn tường rất nhiều.
Bốn loại ranh giới, từ nhẹ tới mạnh
- Ranh giới dưới chân — thảm. Một tấm thảm định nghĩa khu tiếp khách rõ hơn người ta tưởng, và nó không chặn sáng, không chặn gió, gấp lại được.
- Ranh giới bằng ánh sáng — mỗi khu một nguồn sáng riêng, bật tắt độc lập. Khu làm việc sáng trắng, khu nghỉ sáng ấm; chỉ đổi bóng đèn là xong.
- Ranh giới nửa kín — kệ hở, bình phong thấp, lưng ghế sofa quay ra. Chúng chặn tầm mắt ngang nhưng vẫn cho ánh sáng đi qua.
- Ranh giới kín — rèm vải treo ray trần. Kéo ra thì kín, kéo vào thì biến mất; đây là cách gần với tường nhất mà vẫn tháo được.
Thứ tự nên thử từ nhẹ tới mạnh. Rất nhiều nhà chỉ cần hai loại đầu.
Giữ lối đi trước khi chia khu
Sai lầm thường gặp: chia khu xong thì lối đi biến thành đường zigzag. Nguyên tắc đơn giản — vẽ trước hai tuyến đi nhiều nhất (cửa vào tới bếp, giường tới nhà vệ sinh) và giữ chúng thẳng và trống. Mọi việc chia khu phải diễn ra ở hai bên hai tuyến đó, không cắt ngang.
Khu làm việc trong nhà ở
Từ khi làm việc tại nhà thành chuyện thường, đây là khu khó nhất vì nó đòi hai thứ trái nhau: gần điện và sáng, nhưng phải tách khỏi chỗ nghỉ.
- Đặt bàn vuông góc với cửa sổ chứ không quay lưng hay đối diện: tránh chói màn hình mà vẫn có sáng tự nhiên.
- Tránh đặt ngay trong tầm nhìn từ giường. Nếu buộc phải vậy thì có một tấm che kéo lại khi hết giờ.
- Có một nghi thức đóng ca rất nhỏ: gập máy, tắt đèn bàn, cất chuột vào ngăn. Não cần một tín hiệu để chuyển chế độ; ba động tác đó làm thay cho một cánh cửa.
Khu ngủ khi giường nằm trong phòng khách
Phổ biến ở studio và nhà ở ghép. Mấy cách đã hiệu quả:
- Rèm treo ray trần quanh giường — rẻ, lắp nhanh, kéo lại là có phòng riêng.
- Đầu giường quay vào tường đặc, không quay ra lối đi.
- Một cái đèn ngủ riêng để không phải bật đèn trần cả nhà lúc nửa đêm.
- Cất chăn gối vào hộc dưới giường vào ban ngày: chỗ ngủ biến mất thì căn phòng đổi vai.
Cất đồ: nguyên tắc chiều cao
Nhà nhỏ thắng thua ở chỗ cất đồ. Một cách phân tầng dùng được ngay:
- Tầm với dễ (ngang hông tới ngang vai): đồ dùng hằng ngày.
- Tầm thấp (dưới hông): đồ nặng và đồ ít dùng — nặng để thấp thì an toàn hơn.
- Tầm cao (trên đầu): đồ nhẹ, theo mùa, và phải có chỗ đứng để lấy an toàn.
Quy tắc bổ sung: mỗi món có một chỗ. Không có chỗ cố định thì món đó sẽ luôn nằm trên mặt bàn nào đó.
Gương và màu: hai công cụ rẻ
Một tấm gương đặt vuông góc với cửa sổ nhân đôi lượng sáng cảm nhận được, còn đặt đối diện cửa sổ thì hắt sáng vào sâu trong phòng. Đây là vật lý, không phải mẹo trang trí.
Màu tường sáng và trần sáng hơn tường làm phòng có vẻ cao hơn. Nếu thích màu đậm, dùng ở một mảng tường thay vì cả phòng — vừa có cá tính vừa không làm tối.
Khi ở ghép hoặc ở cùng người khác
Ranh giới vật lý chỉ giải quyết một nửa; nửa còn lại là thoả thuận. Ba điều nên nói rõ từ đầu: giờ yên tĩnh, ai dùng khu chung vào lúc nào, và đồ nào là đồ chung đồ nào là đồ riêng. Một cuộc nói chuyện mười phút tiết kiệm nhiều tháng khó chịu.
Thông gió và mùi trong không gian liền
Mặt bằng liền có một nhược điểm ít ai tính trước: mùi đi khắp nhà. Nấu một bữa cá là cả chỗ ngủ ngấm mùi, vì không có cửa nào chặn lại.
- Quạt hút trên bếp phải bật trước khi bắt đầu nấu và để chạy thêm mươi phút sau khi tắt bếp — nhiều người bật lúc đã bốc khói, tức là muộn.
- Mở cửa sổ ở phía đối diện bếp để có luồng đi, thay vì chỉ mở một chỗ.
- Cất chăn gối vào hộc kín vào giờ nấu nếu giường nằm gần bếp.
- Máy lọc không khí đặt gần chỗ ngủ hữu ích hơn đặt giữa nhà.
Với tiếng ồn cũng vậy: không gian liền thì tiếng máy giặt, tiếng tivi và tiếng gõ bàn phím đều chung một phòng. Thảm, rèm dày và một tấm đệm dưới máy giặt giảm được phần lớn.
Đồ đạc nên chọn theo ba tiêu chí
- Nhẹ và dịch chuyển được — nhà nhỏ thì cách bố trí sẽ đổi vài lần trong năm; đồ nặng cố định khoá mình vào một phương án.
- Chân cao, hở sàn — nhìn thấy sàn phía dưới làm phòng có vẻ rộng hơn, và quét dọn dễ hơn nhiều.
- Cao vừa tầm mắt trở xuống — tủ kịch trần chứa được nhiều nhưng làm phòng thấp và bí; chỉ dùng ở một mảng tường, không dùng cả phòng.
Những thứ thường bị mua thừa
- Hộp và giỏ đựng mua trước khi biết cần cất gì — kết quả là có thêm đồ để cất.
- Vách ngăn cố định đặt làm đắt tiền, sau nửa năm thấy vướng mà tháo thì tiếc.
- Đồ đa năng cồng kềnh — bàn gấp, giường gấp — tốt trên quảng cáo, nhưng chỉ đáng mua nếu mình thật sự gấp nó mỗi ngày.
Cách thử rẻ: dùng bìa carton và băng dính dựng thử vách trong một tuần. Nếu sau một tuần vẫn thấy hợp lý thì hẵng làm thật.
Phần phong thuỷ ở đâu trong chuyện này
Những điều phong thuỷ hay dặn cho nhà nhỏ — không kê giường đối cửa, không để lối đi bị chặn, không chất đồ cao quanh chỗ ngủ — trùng gần hết với phần bố trí vừa nói. Chúng là kinh nghiệm ở, được diễn đạt bằng ngôn ngữ khác.
Phần nên cẩn thận là lời khuyên bảo mua một món đồ để "mở rộng không gian". Không món đồ nào thêm được một mét vuông; chỉ có bỏ bớt đồ và sắp lại thì mới thêm chỗ.
Tóm lại
Thêm ranh giới chứ đừng thêm tường: thảm, ánh sáng riêng, kệ hở, rèm ray trần — thử từ nhẹ tới mạnh. Giữ hai tuyến đi chính thẳng và trống, cho mỗi món một chỗ cố định, và thử bằng bìa carton trước khi đặt làm thật.